Zagrożenia w internecie – rodzaje, przykłady, jak się bronić

Najgroźniejszymi zagrożeniami w polskim internecie są dziś oszustwa oparte na manipulacji (phishing, smishing, fałszywe inwestycje, oszustwa na BLIK), złośliwe oprogramowanie, kradzież tożsamości oraz cyberprzemoc i grooming wobec dzieci. Najlepszą tarczą jest połączenie silnych haseł i uwierzytelniania dwuskładnikowego, aktualnego antywirusa, ograniczania udostępnianych danych, zastrzeżenia numeru PESEL oraz uważnej rozmowy z dziećmi o zagrożeniach. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć te ryzyka i nauczyć się konkretnych sposobów obrony, przeczytaj dalszą część artykułu.

Jakie są najczęstsze zagrożenia w internecie?

W 2025 roku zespół CERT Polska zarejestrował 260 783 incydenty cyberbezpieczeństwa, a około 97% z nich dotyczyło oszustw komputerowych. To aż 152% więcej niż rok wcześniej, co pokazuje, jak gwałtownie rośnie skala działalności cyberprzestępców. Większość opierała się na socjotechnice – wywoływaniu strachu, presji czasu i podszywaniu się pod zaufane instytucje. Reszta to ataki techniczne, w których wykorzystywano malware, ransomware czy ataki DDoS o mocy nawet 1,5 Tb/s.

Phishing, smishing i fałszywe inwestycje

Największy udział w incydentach ma phishing, czyli wyłudzanie danych przez fałszywe strony logowania i spreparowane komunikaty. W 2025 roku odpowiadał za około 30% wszystkich zgłoszeń do CERT Polska, czyli blisko 78 tysięcy przypadków. Atakujący podszywają się pod bank, firmę kurierską, serwis sprzedażowy czy urząd i kierują na stronę przypominającą prawdziwą. Coraz częściej używają też quishingu – złośliwych kodów QR na plakatach czy parkomatach. W odpowiedzi na skalę zjawiska CERT Polska w 2025 roku wpisał na swoją Listę Ostrzeżeń około 250 tysięcy domen, które wykorzystywano m.in. do phishingu, fałszywych platform inwestycyjnych i wyłudzania danych.

Smishing to odmiana tego schematu realizowana SMS-ami. W 2025 roku użytkownicy przesłali do CERT Polska 295 tysięcy podejrzanych wiadomości SMS, a operatorzy – na podstawie ich analiz – zablokowali 1,88 mln złośliwych SMS-ów. Charakterystyczny przykład to komunikat o dopłacie do paczki z linkiem do fałszywej strony, która imituje panel płatności lub serwis kuriera.

Szczególnie groźne stały się fałszywe inwestycje. Blisko 70% domen phishingowych blokowanych w 2025 roku dotyczyło „superokazji” inwestycyjnych – zwykle w kryptowaluty lub „tajne programy”. Atak często zaczyna się od reklamy z wizerunkiem znanej osoby (czasem jako deepfake wideo), potem pojawia się telefon „konsultanta” i spreparowana platforma, na której wyświetlane są fikcyjne zyski.

Malware, ransomware i spyware

Złośliwe oprogramowanie to drugi filar zagrożeń. Obejmuje wirusy, robaki komputerowe, trojany, adware, oprogramowanie szpiegujące i elementy takie jak rootkit czy exploit, które pozwalają przejąć pełną kontrolę nad systemem. W 2025 roku odnotowano 3 438 incydentów związanych z malware, co oznacza wzrost o 81% rok do roku.

Odmianą jest ransomware, które szyfruje pliki i żąda okupu – zwykle w kryptowalucie. W Polsce zarejestrowano wtedy 179 takich ataków, głównie na firmy i instytucje publiczne, ale użytkownicy domowi też bywają ofiarami. W tle często działa spyware lub keylogger, który podgląda wpisywane hasła, historię przeglądania i lokalizację GPS, a w wersji domowej instalowanej przez partnera mówimy o stalkerware.

Najprostszej infekcji często „pomaga” użytkownik – wystarczy pobrać plik z nieznanego źródła, kliknąć załącznik w podejrzanym mailu albo zainstalować aplikację spoza oficjalnego sklepu.

Kradzież tożsamości i wycieki danych

Kradzież tożsamości polega na wykorzystaniu takich danych jak PESEL, adres, skan dowodu czy loginy, by wziąć kredyt, otworzyć konto lub robić zakupy na cudzy koszt. Dane pochodzą z udanych kampanii phishingowych, z wycieków baz firm, ale też z publicznych profili w mediach społecznościowych. Poważnym problemem są wycieki danych z laboratoriów, linii lotniczych czy sklepów – użytkownik często dowiaduje się o nich z opóźnieniem.

Ataki na firmy i infrastrukturę

Coraz częściej celem stają się samorządy, zakłady komunalne i sektor energetyczny. Potężny atak DDoS w sieci jednego z operatorów osiągnął w grudniu 2025 roku 1,5 Tb/s, co pokazuje skalę zagrożenia. Jednocześnie pojawiają się zaawansowane ataki APT, prowadzone latami przeciw instytucjom publicznym przez grupy powiązane z obcymi wywiadami – ich cel to szpiegostwo lub sabotaż.

Jakie zagrożenia w internecie dotyczą dzieci i nastolatków?

Dzieci są ofiarami niemal wszystkich opisanych zjawisk, ale najmocniej uderzają w nie cyberprzemoc, grooming, sextortion, szkodliwe treści oraz siecioholizm i uzależnienie od gier. Dochodzi do tego naiwność, zaufanie do świata i trudność w ocenie ryzyka.

Cyberprzemoc i mowa nienawiści

Cyberprzemoc obejmuje wyzywanie, straszenie online, prześladowanie, oczernianie, publikowanie przerobionych, ośmieszających zdjęć oraz wulgarne komentowanie wpisów. Często dochodzi do tego ignorowanie aktywności ofiary w grupowych czatach czy na klasowych forach. Mowa nienawiści uderza w dzieci ze względu na wygląd, orientację, pochodzenie czy przekonania i bywa usprawiedliwiana jako „żart”.

Szczególnie bolesny jest cyberstalking, czyli długotrwałe nękanie jednej osoby – stalker śledzi każdy ruch, zakłada fałszywe konta i reaguje na każdą aktywność ofiary. W efekcie dziecko ma poczucie, że „nie ma gdzie uciec”, bo prześladowanie trwa także w domu.

Grooming, sextortion i materiały seksualne

Child grooming to stopniowe uwodzenie dziecka przez dorosłego, często poniżej 15. roku życia. Sprawca buduje więź emocjonalną, wprowadza treści seksualne, prosi o intymne zdjęcia, a potem używa szantażu i groźby, by utrzymać kontrolę. W Polsce takie działanie jest przestępstwem opisanym w art. 200a Kodeksu karnego.

Sextortion pojawia się najczęściej po wcześniejszym sekstingu – dziecko przesłało komuś nagie zdjęcie lub film, a sprawca wymusza kolejne materiały albo pieniądze pod groźbą ujawnienia. Obok tego istnieją materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci, których produkcję, posiadanie i rozpowszechnianie zakazuje art. 202 Kodeksu karnego.

Internetowe wyzwania i pro-ana

Popularne internetowe wyzwania angażują ogromne grupy nastolatków. Część z nich jest niewinna, ale część – jak Neknomination, wyzwanie ognia, sól i lód challenge czy zabawa w duszenie – realnie zagraża zdrowiu i życiu. Presja rówieśnicza, liczba „lajków” i chęć bycia zauważonym czasem całkowicie zasłaniają konsekwencje.

W tle funkcjonują społeczności pro-ana, które gloryfikują anoreksję, promują drastyczne głodówki i publikują „dekalogi” w stylu „Jeśli nie jesteś szczupła, to nie jesteś atrakcyjna”. To treści, które dla nastolatka z niską samooceną mogą być bardzo destrukcyjne.

Siecioholizm i uzależnienie od gier

Nadużywanie internetu, określane jako siecioholizm czy uzależnienie od Internetu, nie jest w klasyfikacjach medycznych traktowane jak choroba, ale skutki są bardzo realne: zaniedbywanie szkoły, brak snu, izolacja i drażliwość. U dzieci często pojawia się też uzależnienie od gier komputerowych – coraz dłuższe sesje, kłamstwa o czasie spędzanym online, agresja przy próbie ograniczenia dostępu.

Jeśli dziecko reaguje wybuchem złości na każdą próbę odłożenia telefonu lub gry, a jednocześnie traci zainteresowanie dotychczasowymi aktywnościami, to wyraźny sygnał, że potrzebuje wsparcia dorosłego.

Jak rozpoznać, że coś w internecie jest niebezpieczne?

Większość ataków wykorzystuje podobne schematy psychologiczne. Pojawia się presja czasu w oszustwach, strach przed blokadą konta lub utratą pieniędzy, prośba o dane, których prawdziwa instytucja nigdy by nie wymagała. Warto mieć z tyłu głowy kilka typowych „czerwonych flag”:

• wiadomość od nieznanego nadawcy z linkiem lub załącznikiem i prośbą o pilne działanie,
• domena inna niż zwykle – zamiast serwisu banku pojawia się adres z dopiskiem „-secure” albo egzotycznym rozszerzeniem,
• prośba o podanie hasła, kodu BLIK, pełnych danych karty czy skanu dowodu,
• oferta zysku bez ryzyka, nagroda „za darmo” albo supertani sprzęt,
• nietypowa forma płatności: tylko kryptowaluty, przedpłata kodem czy przekaz BLIK „na telefon”,
• znajomy, który nagle pisze z nowego numeru i błyskawicznie prosi o pieniądze.

Przy dziecku sygnałami alarmowymi bywają: chowanie ekranu, nagłe pogorszenie nastroju po korzystaniu z sieci, rezygnacja z wyjść do szkoły, usuwanie kont i historii lub przeciwnie – kompulsywne sprawdzanie powiadomień.

Jak chronić się przed zagrożeniami w internecie?

Skuteczna obrona to połączenie technologii, nawyków i procedur. Żadne pojedyncze narzędzie nie załatwia wszystkiego, ale kilka kroków razem mocno podnosi poziom bezpieczeństwa:

• tworzenie długich, losowych haseł (minimum 12 znaków) i używanie menedżera haseł,
• włączenie uwierzytelniania dwuskładnikowego (2FA) w banku, poczcie i mediach społecznościowych,
• instalacja programu antywirusowego z ochroną w czasie rzeczywistym na komputerze i telefonie,
• regularne aktualizacje systemu, przeglądarki i aplikacji,
• tworzenie kopii zapasowych danych na zewnętrznym dysku lub w chmurze odłączonej od komputera na co dzień,
• unikanie logowania do banku przez publiczne sieci Wi‑Fi bez użycia VPN,
• zastrzeżenie numeru PESEL w aplikacji mObywatel, by uniemożliwić wzięcie kredytu na Twoje dane.

Przy dzieciach ważna jest także kontrola rodzicielska – filtr treści, limity czasu ekranowego i możliwość podglądu instalowanych aplikacji. Sama technologia nie zastąpi jednak rozmowy. Dziecko powinno wiedzieć, że może zgłosić dorosłemu każdą sytuację w sieci bez obawy o karę.

Najsilniejszym „programem antywirusowym” dla dziecka jest relacja z dorosłym – jeśli czuje się wysłuchane i traktowane poważnie, znacznie szybciej opowie o groźbie, szantażu czy upokorzeniu online.

Co zrobić, gdy już padniesz ofiarą ataku?

Im szybciej zareagujesz, tym mniejsze straty. W przypadku finansów liczą się minuty. Warto mieć w głowie prosty schemat działania:

• natychmiastowy telefon do banku – zastrzeżenie karty, kodów mobilnych i zgłoszenie nieautoryzowanej transakcji,
• zastrzeżenie PESEL, jeśli przekazałeś skan dokumentu lub pełne dane osobowe,
• zmiana haseł do kont powiązanych z atakiem, zaczynając od poczty,
• zgłoszenie incydentu do CERT Polska (formularz online) i przekazanie podejrzanego SMS-a na numer 8080,
• oficjalne zawiadomienie Policji wraz z zebranymi dowodami (zrzuty ekranu, numery kont, treść rozmów),
• pełne skanowanie urządzeń antywirusem i usunięcie podejrzanych aplikacji,
• monitorowanie rachunków i – w miarę możliwości – korzystanie z usług monitoringu dark webu, które informują, czy Twój e‑mail lub hasło pojawiły się w wycieku.

Przy dziecku najpierw trzeba zadbać o jego emocje – przerwać kontakt ze sprawcą, zabezpieczyć dowody i dopiero potem szukać wsparcia w szkole, u psychologa czy na Policji. Dla młodej osoby liczy się to, że po drugiej stronie jest spokojny dorosły, który bierze sprawę na serio i pomaga krok po kroku.